CRPS – co to jest?

Te cztery litery, będące skrótem od angielskiej nazwy Complex Regional Pain Syndrome to stosunkowo niedawno zdiagnozowana dolegliwość. Od 2007 roku stosuje się przy jego rozpoznawaniu tak zwane „Kryteria Budapesztańskie”. 

To, że ból nie jest uznawany za chorobę skazuje wielu pacjentów na błędne diagnozy i wiele często niepotrzebnego cierpienia.

Zjawisko występuje pod wieloma nazwami. Możemy spotkać CRPS okreslny jako Choroba Sudecka, Algodystrofia, neurodystrofia, dystrofia współczulna i złożony zespół bólu regionalnego (znany również jako CRPS, złożony zespół bólu regionalnego) – wszystkie terminy opisują ten sam problem zdrowotny, który po raz pierwszy opisał niemiecki chirurg Paul Sudeck na początku XX wieku.

Pierwotny opis wskazywał na  silny i długotrwały ból głównie dłoni lub stóp (lub wielu kończyn), często związany z ograniczeniami ruchowymi i funkcjonalnymi.

Sudeck nazwał tę chorobę „wykolejonym lekarstwem” i opisał podobieństwo objawów ze stanem zapalnym. Częstotliwość choroby jest nieznana. Wiemy jednak że:

  • dopada w większości kobiety lub dziewczynki,
  • atakuje bez względu na wiek,
  • często jest reakcją na przeżytą traumę (np. kilka operacji, uraz okołooperacyjny)
  • obserwujemy występowanie CRPS u osób, które miały zdiagnozowany po urodzeniu zespół nierównomiernego napięcia nerwowego,
  • szacujemy, że Polsce CRPS jest dotkniętych od 5 do 40 tysięcy osób, z czego większość nie ma poprawnej diagnozy.

Choroba Sudecka charakteryzuje się troficznymi zmianami tkanek miękkich i kości, a także zaburzeniami ruchów naczynioruchowych i sudomotorycznych dotkniętej kończyny. 

W końcowym etapie choroba może prowadzić do utraty funkcji dotkniętej części ciała przez usztywnienie stawów i kurczenie się skóry, ścięgien i mięśni.

Źle leczona lub zbyt późno rozpoznana może dotykać coraz większej ilości organów. Znane są przypadki, gdy CRPS dotknął narządy wewnętrzne.

IASP (Międzynarodowe Stowarzyszenie Badań nad Bólem) wprowadziło termin „złożony regionalny zespół bólowy” (CRPS) jako nowy termin ogólny.

CRPS typu I wymaga uszkodzenia tkanek miękkich i kości lub długotrwałego unieruchomienia bez określonego uszkodzenia nerwu.

CRPS typu II jest wynikiem określonego uszkodzenia (uszkodzenia) nerwu obwodowego.

W praktyce mamy jeszcze CRPS III.

Do tej pory nie jest w pełni zrozumiałe, co powoduje CRPS. W niektórych krajach (USA) wskazuje się na skuteczność jej leczenia z zastosowaniem leków analogicznych do choroby Parkinsona.

Na podstawie dotychczas nierozpoznanej reakcji drobnych nerwów dochodzi do reakcji zapalnej w uszkodzonej części kończyny, występują zaburzenia krążenia, obrzęk, zmiany skórne i wreszcie również zaburzenia czynnościowe, np. Ręce towarzyszy uporczywy ból lub stopa zostaje nienaturalnie wygięta.