Kryteria

CRPS związany jest z bólem neuropatycznym. Ten rodzaj bólu nie jest znany dla większości ludzi, trzeba go doświadczyć, by zrozumieć … Najbliższe doświadczeniu bólu neuropatycznego są oparzenia II i III stopnia.

Poniższy materiał opracowano na podstawie:

Paisley P., Serpell M.: Zespół wieloobjawowego bólu miejscowego – rozpoznanie i leczenie. Med. Prakt., 2019; 6: 56–65 Republished with permission from The Practitioner, 2017; 261 (1807), Peter Paisley, Mick Serpell. Diagnosis and management of complex regional pain syndrome: 17–20. Copyright © The Practitioner 2017

Ponieważ pierwsze kryteria diagnostyczne International Association for the Study of Pain z 1994 roku uznano za niewystarczająco swoiste, w 2004 roku zastąpiono je aktualnie stosowanymi kryteriami budapesztańskimi. W ramach kryteriów budapesztańskich wyróżnia się 2 rodzaje kryteriów diagnostycznych: kryteria kliniczne, które są najczęściej stosowane w codziennej praktyce (ryc.), oraz wykorzystywane w badaniach naukowych kryteria badawcze, w których zwiększenie swoistości uzyskano kosztem zmniejszonej czułości.
Kryteria wymagają spełnienia 4 warunków:
1) występowania ciągłego bólu nieproporcjonalnego do zdarzenia inicjującego
2) zgłaszania przez pacjenta objawów podmiotowych należących do 3 z 4 kategorii
3) stwierdzenia w badaniu przedmiotowym objawów przedmiotowych należących do 2 z 4 wymienionych wyżej kategorii
4) braku innego rozpoznania, które wyjaśniałoby taki obraz kliniczny.

Synonimy algodystrofii
algoneurodystrofia (algoneurodystrophy)
atrofia Sudecka (Sudeck’s atrophy)
choroba Sudecka (Sudeck’s disease)
dystrofia Sudecka (Sudeck’s dystrophy)a
kauzalgia (causalgia)b
obwodowa nerwica troficzna (peripheral trophoneurosis)
odruchowa dystrofia współczulna (reflex sympathetic dystrophy)
porażenie współczulne Babińskiego i Fromenta (Babinski-Froment sympathetic paralysis)
pourazowa osteoporoza Leriche’a (Leriche’s post-traumatic osteoporosis)
pozawałowa sklerodaktylia (postinfarction sclerodactyly)
wędrująca osteoliza (migratory osteolysis)
urazowy skurcz naczyniowy (traumatic angiospasm; traumatic vasopasm)
zespół bark–ręka (hand–shoulder syndrome)
zespół biodro–stopa (foot–hip syndrome)
złożony zespół bólu miejscowego typu I (complex regional pain syndrome type I)
zespół Sudecka, Babińskiego i Leriche’a (Sudeck-Babinski-Leriche syndrome)
zespół Pourfourta du Petit (Pourfourt du Petit syndrome)
a Termin „dystrofia Sudecka” odnosi się w ścisłym znaczeniu tylko do zmian radiologicznych (osteoporozy).
b Kauzalgia jest odróżniana jako złożony zespół bólu miejscowego typu II, jeżeli wystąpiło uszkodzenie nerwu.
* Od Redakcji: przedruk z: Kucharz E.J.: Zaburzenia nerwowo-naczyniowe. Algodystrofia.
W: Gajewski P., red.: Interna Szczeklika 2018. Medycyna Praktyczna, Kraków 2018: 2106

Rozpoznanie CRPS należy podejrzewać u każdego pacjenta, który zgłasza się z uporczywym bólem w kończynie, utrzymującym się dłużej niż spodziewany okres gojenia się tkanek po ostrym urazie, skręceniu, złamaniu lub zabiegu chirurgicznym. W ponad 90% przypadków dominującym objawem jest silny ból w okolicach „rękawiczek” i „skarpetek”. U dorosłych najczęściej dolegliwości dotyczą kończyny górnej, a u dzieci i młodzieży kończyny dolnej. Diagnostyka różnicowa wymaga niestety uwzględnienia wielu przyczyn. Nie istnieje pojedynczy test lub badanie, dzięki którym można by definitywnie potwierdzić zespół, będący zasadniczo rozpoznaniem klinicznym. Zamiast tego w ciągu wielu lat opracowywano wiele różnych kryteriów diagnostycznych, które następnie korygowano w miarę coraz lepszego rozumienia istoty tego zespołu.

Diagnostyka różnicowa w CRPS
Ból neuropatyczny Choroba naczyń Zapalenie Ból mięśniowo-powięziowy
neuropatia obwodowa
ucisk nerwu
radikulopatia
neuralgia popółpaścowa
ból poudarowy
pleksopatia
choroba neuronu ruchowego
zakrzepica
sinica obwodowa (akrocyjanoza)
miażdżyca
pierwotny objaw Raynauda (choroba Raynauda)
bolesny rumień kończyn (erytromelalgia)
zapalenie kaletki maziowej
seronegatywne zapalenie stawów
inne choroby z zakresu reumatologii
róża
urazy na skutek powtarzających się czynności (np. związane z używaniem klawiatury lub myszki komputerowej – przyp. red.)
zespoły związane z nadmiernym/ niefizjologicznym obciążaniem kończyn
fibromialgia

Kliniczne kryteria diagnostyczne (wg. kryteriów budapesztańskich) zestawiono poniżej: